Op 15 mei 2019 (exact 3 jaar na de lancering van de campagne doodgezwegen.nl) was er een ‘’Huntington's disease Patient Day’’ georganiseerd door het biotech uniQure in Amsterdam, in samenwerking met het Campagneteam Huntington, om informatie te geven over de stand van het onderzoek bij uniQure naar een gentherapie voor Huntington, en wat de FDA goedkeuring voor een fase I/II trial met patiënten concreet in zou houden.

Voorafgaande het programma was er een ‘omgekeerde’ presentatie voor de uniQure onderzoekers zelf door Manon Maag. Manon is bestuurslid van het Campagneteam Huntington, gendrager en moeder van 2 jonge kinderen. In een indrukwekkende sessie vertelde zij over hoe Huntington haar familie binnenkwam, via grootmoeder en haar vader, de keuze om zichzelf te testen, over relatie en kinderwens. En met een goede discussie met de onderzoekers in de zaal die daarna dubbel gemotiveerd terug naar het laboratorium gingen, en zo ruimte maakten voor de 145 geïnteresseerden vanuit Huntington families die zich hadden ingeschreven. Met ook vertegenwoordigers van het Campagneteam, de Vereniging van Huntington en HD-COPE.

Pavlina Konstantinova (New Therapeutic Target Discovery uniQure) gaf een presentatie over het mechanisme achter de beoogde trial, en hoe een stukje DNA via een virus wordt afgeleverd in de hersenen. Net als bij de bekende IONIS/Roche trial is het de bedoeling om een ‘anti-boodschap’ te maken die het signaal tot aanmaak van het Huntington eiwit afremt. Bij de Roche trial wordt deze anti-boodschap in het ruggenmerg ingespoten waarna het de hersenen bereikt en naar binnen moet dringen, en waarbij dit herhaald moet worden vanwege de levensduur van dit middel. Bij uniQure wordt een stukje DNA bij de hersencellen diep in het brein afgeleverd, waarna de hersencellen zelf dat stukje DNA (dat codeert voor de anti-boodschap) aflezen en daarmee het middel gaan maken, in principe voor altijd. Daarmee zou de behandeling zelf eenmalig zijn, middels een injectie diep in de hersenen.

Melvin Evers (Research uniQure) presenteerde het onderzoek zelf en de lange pijplijn die was afgelegd, en hoe de experimenten verliepen van cellen tot diermodellen, waarbij de resultaten veelbelovend bleken. Huntington eiwit klonteringen in de hersenen verminderde enorm, en de motoriek van de muizen verbeterde. Dit leidde meteen tot een aantal vragen, zoals of het dan ook ingezet kon worden bij hele zieke mensen, of juist ook pre-symptomatisch, om de ziekte uit te stellen of te voorkomen. Begrijpelijke vragen voor het hele veld, en nog niet te beantwoorden want deze fase van trials is uniek, en de uitkomst van deze trials zal mede bepalen welke mensen behandeld kunnen worden.

De verwachting en hoop bij velen dat deze trial ook spoedig in Nederland kon starten werd getemperd door het feit dat de FDA goedkeuring een trial mogelijk maakt in de Verenigde Staten, mogelijk al dit jaar. En dat die meerdere jaren zal lopen alvorens de uitkomst bekend is.

Het Amerikaanse landschap is om meerdere redenen anders dan Europa, met verschillen in wetgevingen, ook om het feit dat het als een gentherapie wordt gezien. Er wordt weliswaar niet aan het DNA van iemand gesleuteld, maar er komt wel een vreemd stukje DNA in het lichaam. En mede door de strenge wetgeving in Nederland, nog uit de tijd van genetische modificaties in de plantenwereld, is het moeilijk deze trials snel uit te voeren in Nederland. Lobby's door organisaties maar zeker ook individuen in/richting Den Haag zullen hier zeker druk zetten, en is iets was meer trials voor andere ziektes belemmerd. Zorgvuldigheid en veiligheid staan ook voorop, want te snel handelen kan leiden tot verkeerde afloop, en daarmee het einde van een trial. Maar allen aanwezigen hopen natuurlijk ook op (vervolg)trials in Nederland!

Toch is de beoogde trial aangemerkt met een ‘Fast Track designation’, wat aanduidt dat het beoogd is voor een hoognodige behandeling van Huntington waar geen behandeling voor is. Dit maakt het mogelijk om al tijdens de trial veranderingen en uitbreidingen aan te brengen, en snel met partijen als FDA en EMA aan tafel te gaan.

Eric Reits (AMC, CTH en voorzitter van het Nederlandse Huntington onderzoeksnetwerk) relateerde na de lunch de vorige presentaties aan nationale en internationale ontwikkelingen. Wat zijn de overeenkomsten en verschillen met trials zoals Roche en WAVE, en wat is het mechanisme van de verschillende trials? En hoe anticiperen de onderzoekers op de uitkomst van trials die nu vooral in vergelijkbare groepen patiënten gehouden worden (qua leeftijd, CAG repeat lengte en mate van vroege symptomen)? Een negatieve uitkomst is nog altijd leerzaam, een verminderende progressie van de ziekte is vooral hoopvol om de ziekte uit te stellen en te vertragen. Stabilisatie zou voor nog meer mensen een uitkomst zijn (en zo ook de ziekte voorkomen bij gendragers als op tijd begonnen wordt), terwijl de ultieme uitkomst ook een verbetering is qua ziektebeeld, en zo aan herstel gedacht kan worden. De uitkomst van deze trials bepaalt dus welke mensen behandeld kunnen worden, van pre-sympomatisch tot ziek, en kinderen.

Exact 3 jaar na de start van de campagne www.doodgezwegen.nl werd ook teruggekeken op 3 jaar campagne, acties en het kunnen opstarten van 9 onderzoekslijnen. Want velen zijn het eens dat de ultieme therapie waarschijnlijk een combinatie-therapie wordt, met middelen die de aanmaak remmen, de afbraak bevorderen en/of klonteringen tegengaan. En eenieder was het eens dat we nu in een bijzondere periode zitten met zulke spannende ontwikkelingen... maar ook een tijd waarin voor velen de klok tikt...

De dag werd afgesloten door Daniel Leonard (Global Patient Advocacy uniQure) die vooral de link wil leggen met patiënt-organisaties, want zo kunnen biotech bedrijven en betrokken mensen vanuit Huntington families samen sparren en nadenken over trials en waarop gelet moet worden, en waarbij biotech nooit uit het oog verliezen dat ze werken voor mensen ipv patiënten. En daar was deze dag met zoveel bekende gezichten, vanuit onderzoek en families en organisaties een mooi voorbeeld van.